Năm ngoái, tôi dọn về căn nhà xưa 40m2 của ông bà để lại, thế mà đêm đầu tiên tôi không ngủ được vì tiếng máy lạnh nhà hàng xóm kêu suốt đêm. Chính lúc đó tôi ngộ ra, việc thiết kế một ngôi nhà đẹp không đơn thuần là vẽ ra những gì mắt thấy, mà là phải tạo dựng thứ mà tai cảm nhận và làn da cảm nhận. Lúc đào sâu thiet ke nha dep về lĩnh vực này, tôi càng chắc chắn rằng thanh âm chính là yếu tố quyết định tạo nên cảm giác dễ ở của tổ ấm.
Tiếng ồn là bản thiết kế tôi không bao giờ để ý tới
Trong suốt 15 năm làm nghề, tôi từng thiết kế không biết bao nhiêu căn nhà cho mọi người, nhưng tôi chưa bao giờ đặt câu hỏi về tiếng động của chính ngôi nhà mình đang tạo nên. Tôi nhớ có lần, một đôi vợ chồng trẻ ở Đà Nẵng nhờ tôi thiết kế căn nhà ống rất đẹp trên giấy tờ. Phòng ngủ lớn tôi kê ngay đường ray xe lửa, vì tôi nghĩ khung cảnh ấy đẹp và lãng mạn, có cửa sổ nhìn ra. Chỉ một năm sau, vợ chồng nhà đó gọi tôi nói rằng họ không sao ngủ nổi vì tàu chạy qua lúc 2 giờ sáng. Nghe vậy tôi xấu hổ vô cùng, vì thiết kế của mình, trông thì không chê vào đâu được, nhưng trong thực tế lại trở thành cơn ác mộng đối với chủ nhà. Con số tôi thống kê được về sau càng đáng lo: mức ồn trung bình ở các căn nhà phố Việt Nam lên tới 60-70dB, trong khi tiêu chuẩn của WHO chỉ vỏn vẹn 40dB. Thú thật, tôi đã thiết kế bao nhiêu ngôi nhà đẹp lung linh trên ảnh render nhưng ở lâu lại khó chịu chỉ vì tôi không hề nghĩ đến rằng con người không chỉ nhìn nhà mà còn lắng nghe ngôi nhà.
Tôi bắt đầu thu âm căn nhà của mình trước khi sửa sang
Khi tôi định tu sửa lại ngôi nhà cũ mà ông bà để lại, tôi không lao ngay vào chọn màu sơn hay sắm nội thất. Thay vì thế, tôi đặt một chiếc điện thoại ghi âm ở 5 vị trí khác nhau trong nhà, liên tục 7 ngày. Ngày đầu tiên, tôi tự thấy mình lố bịch khi bật lại những file ghi âm tiếng sột soạt và tiếng xe cộ qua lại. Nhưng đến ngày thứ ba, tôi bắt đầu nhận ra một điều rất thú vị: căn nhà có những khoảng lặng quý giá đến bất ngờ, thường nằm trong khoảng lúc 5 giờ sáng tới 7 giờ sáng và từ 10 giờ tối đến 4 giờ sáng. Trong khi đó, lúc 6 giờ tối đến 9 giờ tối ồn nhất vì tiếng tivi và tiếng trẻ con nô đùa. Tôi ngạc nhiên khi nhận ra rằng khu vực sau bếp ít ồn nhất trong nhà, vì nó cũng khuất xa mặt đường. Thành ra tôi quyết định kê bàn làm việc ngay tại đó, thay vì phòng khách như tôi vẫn thường làm. Và kết quả là tôi làm việc tập trung hơn hẳn, không còn bị quấy rầy bởi tiếng chó sủa ngoài hẻm hay tiếng loa phường lúc xế chiều. Tôi chợt nghĩ, giá như tôi áp dụng phương pháp này với các dự án khác từ những năm trước, thì đâu phải nhận những cú điện thoại phàn nàn như những gì tôi từng trải qua.
Vật liệu mềm làm thay đổi cảm giác rộng hơn cả màu sơn
Một lỗi nữa tôi từng phạm phải đó là cứ nghĩ muốn căn nhà rộng ra thì cứ sơn màu trắng và bày ít nội thất. Tôi từng góp ý với khách sơn toàn bộ tường màu trắng, nhưng lúc họ chuyển vào ở, họ lại kêu nhà vang quá, nghe cứ như sống trong một chiếc hộp cộng hưởng. Điều buồn cười là, những mảng tường trắng bong loáng dội lại gần hết âm thanh, khiến đôi tai luôn bị chói, dù mắt nhìn thì thấy sạch sẽ nhưng thân thể lại rã rời vì phải chịu quá nhiều âm thanh hỗn độn. Tôi quyết định thí nghiệm ngay trên căn nhà của mình: đặt một tấm thảm len lớn ngay giữa phòng khách, treo một bộ rèm vải dày dặn thay cho rèm mỏng cũ, và bọc mới ghế sofa bằng chất liệu nỉ. Chỉ trong một tuần, tôi cảm giác sự khác biệt rõ rệt: tiếng động trong phòng như dịu lại hẳn, tiếng bước chân không còn lộp cộp, và cả căn phòng, dù diện tích vẫn thế nhưng lại tạo cảm giác rộng rãi và ấm áp hơn. Không ít người sẽ nói rằng thảm và rèm thì đắt tiền, nhưng tôi ngồi tính kỹ rồi mới thấy, một tấm thảm len xịn giá khoảng 4-5 triệu, bộ rèm vải dày cỡ 3 triệu, tổng chưa tới mười triệu, trong khi để xử lý âm thanh bằng cách sửa tường, làm trần thạch cao thì phí tổn dễ đến 30 hoặc 40 triệu mà kết quả chưa chắc đã tốt hơn. Từ đó, tôi đổi hẳn quan niệm rằng vật liệu mềm chỉ làm đẹp, mà xem nó là công cụ giúp điều tiết âm thanh và cảm nhận về không gian cho cả căn nhà.
Ngôi nhà đẹp là nơi bạn nghe được tiếng thở của chính mình
Sau toàn bộ những chuyện đó, tôi nghiệm ra một điều mà giá như biết sớm hơn thì tôi đã tránh được nhiều sai lầm: một ngôi nhà đẹp không hẳn là nơi im lặng tuyệt đối, mà là nơi bạn có thể nghe thấy hơi thở của chính bản thân, không bị át đi bởi tiếng quạt chạy vù vù hay tiếng tivi vẳng sang từ phòng bên cạnh. Tôi muốn rủ bạn thử một bài tập rất đơn giản, chỉ mất 15 phút thôi, ngay trong chính căn nhà bạn đang sống: đứng giữa phòng khách, nhắm mắt lại hẳn, và nghe tất cả các âm thanh xung quanh mình. Đừng cố phân tích đừng cố gắng tìm hiểu âm thanh đó từ đâu tới, chỉ cần cảm nhận xem âm thanh nào làm mình khó chịu nhất. Đấy chính là nơi khởi đầu của việc thiết kế nhà đẹp theo cách mà riêng bạn cảm nhận, chứ không phải áp theo một khuôn mẫu nào trên mạng. Riêng tôi, sau khi thực hiện những thay đổi nho nhỏ mà tôi vừa đề cập, căn nhà cũ 40m2 của tôi bây giờ khiến tôi thức giấc sớm hơn và làm việc hiệu quả hơn hẳn so với bất kỳ căn nhà nào mà tôi từng thiết kế trước đây. Vậy còn bạn, bạn có đang sống trong một ngôi nhà mà nếu nhắm mắt lại bạn có nghe thấy hơi thở của chính mình không hề bị xáo trộn? Nếu vẫn chưa, hãy bắt đầu từ tối nay, khi mọi thứ đã lắng xuống, đứng giữa nhà và lắng nghe, rồi tự hỏi mình một câu, ngôi nhà này có đang chở che bạn khỏi những tiếng ồn không đáng có hay chính nó đang góp thêm những tiếng ồn vô nghĩa? Câu trả lời mà bạn tìm được chính là nét vẽ khởi đầu cho một căn nhà thực sự đẹp, theo cách mà không một người nào khác có thể vẽ thay bạn.